FMEA

كميته فني مسئوليت هماهنگي تيم چند تخصصي مربوطه ، اجراي مراحل بعدي و پي گيري اقدامات معين شده در          FMEA را بر عهده دارد . اين عمل مي بايست قبل از اينكه حالت خرابي به صورت غافلگيرانه در طراحي محصول يا فرآيند ساخت ايجاد شود صورت گيرد .

 

اجراي فرآيند تحليل خطا و آثار آن در فرآيند ( PFMEA  )

در اين حالت فرض مي شود كه محصول به نحوي طراحي شده است كه مقاصد طراحي را بر آورده مي سازد و بنابراين لازم نيست خرابي هاي بالقوه كه مي تواند به دليل ضعف طراحي اتفاق بيافتد در نظر گرفته شود ، چراكه اين موارد در
 
DFMEA لحاظ مي شوند. به عبارت ديگر PFMEA متكي به تغييرات طراحي محصول براي رفع ضعف هاي موجود در فرآيند ساخت نمي باشد . فرمت PFMEA براي انعكاس نتيجه عمليات در نظر گرفته شده است . مراحل زير براي اجرا در نظر گرفته مي شود . ( فرم PFMEA به پيوست ضميمه مي باشد )

1-      فلوچارت كلي مراحل فرآيند تهيه مي شود.

2-      قسمت بالايي فرم توسط منشي جلسه تكميل مي شود

3-    فرآيند / علت اجراء : شرح خلاصه اي از فرآيند يا عمليات مورد بحث به شكل خلاصه و كامل در اين ستون درج مي شود. چنانچه فرآيند از چند عمليات تشكيل شده باشد آنرا به صورت فرآيند هاي جدا ذكر كنيد . خواسته ها از فرآيند در اين قسمت بايستي دقيقاً ذكر شود .

4-    حالت خطاي بالقوه : حالتي است كه ممكن است فرآيند مقاصد و خواسته هاي از پيش تعيين شده فرآيند يا طراحي را بر آورده نكند . اين حالت مي تواند عامل خطاي بالقوه در فرآيند بعدي يا معلول خطا در فرآيند قبلي باشند . فرض مي شود كه قطعات ورودي به فرآيند مورد نظر بدون خطا هستند ، چرا كه اين موارد بايستي در تحليل مرحله قبل ديده شده باشند . كليه مواردي كه قبلاً تحت عنوان مشخصه هاي مياني محصول عنوان شده اند بايستي در زمره خطاهاي محتمل مورد بررسي قرار گيرند . قابل توجه است كه حالت خرابي مي بايست بر اساس مشخصه هاي قطعه ، زير مجموعه  ، مجموعه و يا فرآيند تهيه شوند و كليه مواردي كه احتمال وقوع دارند در نظر گرفته مي شوند ، نه  آنهايي كه حتماً اتفاق افتاده باشند . مثال هايي از اين دست عبارتند از :

       فرسايش سريع ابزار ، صدمه در جابجاييها ، خم شدن ، تغيير شكل و . . .

اثرات بالقوه خطا : اثرات ناشي از بروز خطاهاي بالقوه در قطعه يا فرآيند كه مي تواند در عملكرد محصول ، خط توليد مشتري يا مراحل بعدي فرآيند تاثير گذار باشد در اين بخش قيد مي شود .

1-    شدت : بر آوردي از ميزان جدي بودن اثر خطاي بالقوه بر مشتري داخلي و خارجي است . هر چه تاثير حالت خرابي به مشتري نهايي ( مصرف كننده ) نزديكتر باشد ، شدت بيشتر خواهد شد . اگر مشتري متاثر ، خط مونتاژ خودرو باشد ، مشورت با طراح و مسئول ساخت توصيه مي شود . جدول الف براي تخصيص مقدار عددي در نظر گرفته شده است .

2-       گروه خطا : چنانچه گروهي در اين حالت شناسايي شد ، حتماً‌ بايستي مدارك طراحي و مهندسي و نحوه كنترل آن مشخصه مورد بازبيني قرار گيرد.

3-    علل بالقوه خطا : كليه دلايلي كه سبب بروز خطاي مورد بحث در فرآيند مي شوند در اين ستون بيان مي شوند . اين دلايل مي بايستي قابل اصلاح يا كنترل باشند . چنانچه علت مورد بررسي مستقيماً در بروز خطا مؤثر باشد و به عبارت ديگر علت ريشه اي باشد كار در اين قسمت تمام شده است . اما چنانچه چند علت وجود داشته باشند كه داراي تاثير متقابل روي يكديگر نيز هستند لازم است از طريق طراحي آزمايش ( DOE ) علت اصلي كشف شود . علت ها مي بايست به طور خلاصه و كامل بيان شوند . هر يك از مشخصه هاي فرآيند كه به نحوي با مشخصه مياني محصول مورد بحث ارتباط دارند بايستي به عنوان علت خطا در نظر گرفته شوند.

4-    وقوع : احتمال وقوع علت و در نتيجه خطا به صورت عددي در اين ستون بيان مي شود اينكه فرآيند توانايي تشخيص دارد يا خير در اين حالت در نظر گرفته نمي شود . جدول ب براي تعيين اين مقدار مورد استفاده قرار مي گيرد . در اين جدول دو امكان براي پيش بيني وقوع در نظر گرفته شده است يكي بر اساس احتمال وقوع خطا و ديگري بر اساس احتمال وقوع علت كه بر اساس اينكه كداميك از اين اطلاعات موجود هستند مي توان يكي از اين دو جدول را مورد استفاده قرار داد .

توجه : جهت تخصيص وقوع با استفاده از جدول ب از ستون احتمال خرابي استفاده مي شود . در مواقعي كه وقوع حالت خرابي وابسته به زمان باشد از ستون مشاهدات عيني استفاده مي شود.

5-     كنترل هاي موجود فرآيند : اين كنترل ها مي توانند كنترل هاي فرآيند مثل خطا نا پذير سازي
 (
Mistake Proofing ) ابزار ها و يا كنترل آماري فرآيند ( SPC ) باشد .

6-     تشخيص : فرض مي شود كه خطا واقع شده است و سپس قابليت كنترل هاي جاري فرآيند براي پيشگيري از ارسال قطعه اي كه داراي خطاي مورد بحث است بر آورد مي شود . در اين بر آورد بايد توجه داشت كه ممكن است ذهن تحت تاثير مقدار احتمال وقوع قرار گيرد و حتي اگر احتمال وقوع خطا خيلي هم ناچيز باشد. بايستي قابليت تشخيص آن به طور مستقل مورد بررسي قرار گيرد تا در صورت لزوم از وقوع چنين مواردي هم جلو گيري شود . جدول ج براي عددي كردن تاثير كنترل هاي موجود مورد استفاده قرار مي گيرد .

7-     RPN : حاصل ضرب شدت ، وقوع و تشخيص است و اولويت هاي خطاي مورد بحث را نشان مي دهد . چنانچه اين مقدار بيشتر از 100 باشد مي بايست اقدامات پيشگيرانه براي كاهش آن به عمل آيد .

اقدامات پيشگيرانه پيشنهادي : در اين حالت براي همه موارد كه مي تواند خطر جاني براي پرسنل ساخت / مونتاژ داشته باشد اقدام اصلاحي لازم است . اقدامات اصلاحي بايستي از طريق حذف يا كنترل علل مشخص شود . گاهي اوقات لازم است طراحي و فرآيند مورد تجديد نظر قرار گيرند و اينكار تنها راه كاهش رتبه شدت است . اينكار براي افزايش قدرت تشخيص نيز لازم است . افزايش كنترل هاي تشخيص عموماُ پر هزينه بوده و در بهبود كيفيت بي تأثير است ، افزايش تناوب بازرسي اقدام اصلاحي اساسي نيست و تنها به عنوان علاج كوتاه مدت مي بايستي به آن نگريسته شود گاهي اوقات براي افزايش قدرت تشخيص لازم است تغييري در طرح صورت گيرد. روش ديگر تغيير سيستم كنترل است ولي در هر صورت بايستي توجه داشت كه هدف اصلي پيشگيري عيوب است

جدول الف : جدول انتخاب مقدار عددي شدت در PFMEA

 

شدت خطا

مقدار عددي

 

 

خطا باعث بروز مشكلاتي مي شود كه در بر گيرنده موارد ايمني و نقض قانون است و بدون هشدار قبلي صورت مي گيرد

10

 

 

خطا باعث بروز مشكلاتي مي شود كه در بر گيرنده موارد ايمني و نقض قانون است و با هشدار قبلي صورت مي گيرد

9

 

 

اشكال محصول فقط نزد مشتري نهايي ( مصرف كننده ) مشخص مي شود .

8

 

 

خطا سبب مردودي قطعه در تست نهايي مي گردد

7

 

 

خطا سبب ايجاد مشكل در نصب براي مشتري مي شود . شكل ظاهري قطعه نامناسب است

6

 

 

خطا سبب مردودي قطعه در آزمون ورودي به محل مشتري و يا بازبيني نهايي در محل شركت مي شود .

5

 

 

خطا سبب ايجاد اشكال در فرآيند توليدي بعدي و توقف آن مي شود .

4

 

 

مشتري مختصري آثار خطا را درك مي كند ، ولي شكايتي ندارد و در بازرسي هاي ميان مرحله اي شركت كشف و در صورت نياز بر طرف مي گردد . سبب ايجاد مشكل قابل حل در فرآيند هاي بعدي مي شود .

3

 

 

خطا بسيار كوچك است و از نظر شركت قابل صرف نظر است ( نيازي به اصلاح ندارد )

2

 

خطا هيچ اثري ندارد

1

جدول ب : جدول انتخاب مقدار عددي وقوع در PFMEA

 

مشاهدات عيني

احتمال خرابي

مقدار عددي وقوع

 

بيش از 1 مورد در روز

1 خرابي در 2 مورد

10

1 مورد در هر 3 تا 4 روز

1 خرابي در 3 مورد

9

1 مورد در هفته

1 خرابي در 8 مورد

8

1 مورد در ماه

1 خرابي در 20 مورد

7

1 مورد در 3 ماه

1 خرابي در 80 مورد

6

1 مورد در 6 ماه

1 خرابي در 400 مورد

5

1 مورد در سال

1 خرابي در 2000 مورد

4

1 مورد در 2 سال

1 خرابي در 15000 مورد

3

1 مورد در 3 تا 4 سال

1 خرابي در 150000 مورد

2

1 مورد در بيش از 4 سال

1 خرابي در 1500000 مورد

1

جدول ج : جدول انتخاب مقدار عددي قابلت كشف در PFMEA

 

نوع بازرسي

مقدار عددي

 

محصول مورد بازرسي قرار نمي گيرد و يا عيبي كه از خطا ناشي شده قابل پيش بيني نيست

10

 

محصول بر اساس طرح نمونه گيري و يا سطح كيفي قابليت پذيرش ( AQL ) نمونه گيري ، بازرسي و ترخيص مي شود

9

 

محصول بر اساس طرح نمونه گيري و يا سطح كيفي قابليت پذيرش صفر نمونه گيري ، بازرسي و ترخيص مي شود . بازرسي غير سيستماتيك

8

 

بازرسي 100% به شكل دستي اعمال مي گردد .

7

 

بازرسي 100% به شكل دستي توسط گيج برو نرو و يا هر وسيله اندازه گيري خطا نا پذير  (  Mistake Proof )

6

 

فرآيند به طور آماري تحت كنترل بوده ، بازرسي نهايي خارج از خط و يا بعداً صورت مي گيرد ( باز خور به موقع به توليد نمي رسد ) فرآيند تاييد SET UP انجام مي شود .

5

 

كنترل فرآيند آماري انجام شده ، اقدام اصلاحي سريع براي شرايط خارج از كنترل انجام مي پذيرد .

4

 

كنترل فرآيند آماري به شكل مؤثر انجام مي شود و توانمندي فرآيند بيش از 33/1 است .. تجهيز مورد كاليبراسيون منظم قرار مي گيرد.

3

 

بازرسي به صورت 100% اتوماتيك انجام مي گيرد

2

 

وجود خطا كاملا واضح است و يا بازرسي اتوماتيك 100% همراه با كاليبراسيون و PM منظم روي وسيله اندازه گيري انجام مي شود

1